María Isabel Puerta Riera ve Benigno Alarcón, demokratik değişimin kristalleşmesi konusunda şüphelerini dile getiriyor

3 Ocak'ta öÄŸleden sonra öÄŸleden sonra, Chavista rejiminin siyasi üst komutanlığı çevresinde, Delcy Rodríguez baÅŸkan olarak göreve baÅŸlayacağını öne sürmedi. Bu bildiriyi Yüksek Adalet Mahkemesi'ne (TSJ) bıraktı. Bu, bazılarının, Chavista üssünden bazılarının, Amerika BirleÅŸik Devletleri tarafından Nicolás Maduro'nun yakalanmasında bir "ihanet kokusu" hissettiklerini söylediÄŸi bir ortamda.

Kırmızı liderlik ile ABD hükümeti arasında açıklamalar ve konuÅŸmalar gidip gelir, ancak büyük bir ÅŸüphe hâlâ devam ediyor: Bu gerçekten ABD tarafından denetlenen ve aynı yönetimin bir kısmıyla Maduro olmadan mu mu bir geçiÅŸ yapılıyor? Yoksa iktidardan ayrılmayı reddeden ve bahsedilen emperyalizmle yüzleÅŸmeye karar veren kökleÅŸmiÅŸ Chavismo'nun sürekliliÄŸi mi?

 

Efecto Cocuyo tarafından danışılan analistler, Beyaz Saray ile anlaÅŸtığı bir geçiÅŸ paktını tercih ediyor; bu anlaÅŸmanın sonuçlarının Venezuela'da demokratik deÄŸiÅŸime yol açabileceÄŸi veya olamayacağı konusunda uyarıyorlar. Bu paktın sonucunda bir "istikrar" dönemi öngörüyorlar, ancak baÅŸkanın ve iktidar çevresinin vaat edilenleri yerine getirmemesi riski ülkede yeni gerilimler ve yeni siyasi istikrarsızlık aÅŸamasına yol açacaktır.

"Bu denetimli bir geçiÅŸtir"

"Åžüphesiz, bu geçiÅŸ Amerika BirleÅŸik Devletleri tarafından denetlenen bir geçiÅŸtir, geçiÅŸ hükümeti olarak kim kurulur olursa olsun (...) Amerika BirleÅŸik Devletleri'nin stratejik gündeminde, ideolojik bileÅŸen ve davranış ÅŸekilleri göz önüne alındığında, Maduro'nun baÅŸkanlık ettiÄŸi ve ÅŸu anda Delcy Rodríguez'in baÅŸkanlık ettiÄŸi gibi bir hükümetin sürekliliÄŸi olduÄŸuna inanmıyorum. Bence bu yok," dedi siyasi analist Benigno Alarcón.

BaÅŸkan Donald Trump tarafından tanınan baÅŸkan figürü ve ülkedeki son olaylardaki rolü hakkında Alarcón, tek bir sonuca varmak için henüz erken olan birçok hipotezin olduÄŸunu belirtiyor.

"Irak, Afganistan veya diÄŸer ülkelerde olduÄŸu gibi müdahale ve büyük asker göndermesiyle geçiÅŸ yapmak, ABD'de çokça reddedilen ve genellikle iyi gitmeyecek bir konudur. Ve bence onlar, benim ÅŸüphelerim var, geçiÅŸ sürecini Delcy Rodríguez aracılığıyla düzenli yönetebileceklerini ve kısa vadede seçimlerle sonuçlanabileceÄŸini düÅŸünüyorlar," diye ekledi.

4 Ocak Pazar günü yaptığı açıklamalarda, DışiÅŸleri Bakanı Marco Rubio, Delcy Rodríguez ile "çalışabileceklerini" açıkça belirtti çünkü onu geçmiÅŸte birden fazla anlaÅŸmayı bozduÄŸu için Maduro'dan çok farklı gördüklerini ve bu yüzden geçiÅŸ için ona güvenemeyeceklerini belirttiler.

"Seçimler için hiçbir koÅŸul yok"

Siyaset bilimci María Isabel Puerta Riera, bunun kabul edilen bir geçiÅŸ olduÄŸunu kabul ediyor; bu, baÅŸkanın üzerinde anlaÅŸmaya uyacağı veya geçiÅŸin Venezuela'da tam demokrasiyi kurtaracağı anlamına gelmez.

Demokrasi ve hükümet konuları uzmanı, TSJ'nin kararında "Maduro'nun mutlak hatası" gibi bir karar vermemesinin, yani seçimlerin 30 gün içinde çaÄŸrılmasını zorunlu kılacağını, ABD'nin ÅŸu anda Venezuela'da seçim çaÄŸrısı için ÅŸartların saÄŸlanmadığını dolaylı olarak kabul ettiÄŸini vurguluyor.

"Rubio, bunun zorla yapılamayacağını, yeni bir seçim için koÅŸulların konulmadığını söyledi. Taahhüt, Delcy Rodríguez'in ülkeyi istikrara kavuÅŸturması ve karşılığında Amerika BirleÅŸik Devletleri'nin daha fazla sınır dışı edilmesinde ısrar etmemesi yönünde. Seçim çaÄŸrısı öncelik deÄŸil ve TSJ'nin yaptığı ÅŸey anayasal baskıyı azaltmaktır. Bu yüzden ÅŸu anda María Corina Machado ve Edmundo González denkleme dahil deÄŸil (...) Rejim saÄŸlam olmasa da, bir çökme de yaÅŸanmadı," dedi siyaset bilimci.

Bunun nedeninin, Hugo Chávez'in iktidardan uzak kaldığı 48 saatlik süre ve Pedro Carmona Estanga'nın yemin ettiÄŸi 2002'deki senaryoya benzer bir durumu önlemeye çalıştığına inanıyor. Chavismo'nun hâlâ ülkenin kurumsallığını kontrol ettiÄŸini, bu yüzden sokaklarda yüksek çatışma senaryosunun yanında ani bir durma istemediklerini, çünkü "rejim hâlâ orada" olduÄŸunu hatırladı.

Rubio'nun açıklamalarında María Corina Machado'nun çalışmalarını "harika" olarak kabul etmesi tesadüf deÄŸil; ancak hareketinin çoÄŸunun "artık Venezuela'da olmadığını" ve bu nedenle Washington'un Caracas hükümetiyle birlikte "hızlı bir geçiÅŸ" için ÅŸimdilik çalışacağını uyardı.

Alarcón için, Edmundo González'in 28 Temmuz 2024'teki halk iradesiyle cumhurbaÅŸkanı olarak yemin edilmesi durumunda, bu geçiÅŸ yine de denetimli bir geçiÅŸ olması gerekecekti çünkü hükümetin en azından ilk aylarda desteÄŸe ve korumaya ihtiyacı olacaktı. Rodríguez örneÄŸinde, bunun süreci baskı ile yönetmek veya manevra etmek amacıyla gerçekleÅŸtiÄŸini söyledi.

Riskler

Trump ve Rubio tarafından Amerika BirleÅŸik Devletleri'nin iÅŸbirlikçisi ve Maduro'nun geçici halefi olarak tanınmasına raÄŸmen, Delcy Rodríguez Washington'a karşı meydan okur bir ton sürdürerek Chavista liderin "kaçırıldığını" kınadı ve ABD askeri güçlerinin ulusal egemenlik ihlalini kınadı.

Rodriguez ayrıca, doÄŸrudan Trump'a atıfta bulunmadan da, Trump'ın düzenli bir geçiÅŸ gerçekleÅŸene kadar Venezuela'yı yöneteceÄŸini söylediÄŸi için, ülkenin hiçbir yabancı güç tarafından yönetilmeyeceÄŸini garanti etti. Alarcón için, Chavista lider, daha fazla kopuk veya umutsuzluktan kaçınmak için Chavismo takipçilerinin önünde bir anlatı sürdürmeye çalışır. EndiÅŸe verici olanın ton deÄŸil, Beyaz Saray'ın senaryosuna uyma istekli olduÄŸu, diye uyardı.

"Delcy Rodríguez ve ekibinin gündeminin (geçiÅŸ ve seçimler) olduÄŸuna dair birçok ÅŸüphem var. Bence bunu müzakerede gördükleri gibi, zaman kazanmak, Trump'ı Venezuela meselesinden uzaklaÅŸtıran bir kader dönüÅŸü olup olmadığını görmek için bir fırsat olarak görüyorlar, mesela Orta DoÄŸu'da, Avrupa'da yaÅŸananlar gibi, ama bu arada mesele iktidarda olabildiÄŸince uzun süre kalmakla ilgili," Alarcón yineledi.

Bu süre boyunca, Chavismo'nun iktidardan ayrılmaktan baÅŸka seçeneÄŸi kalmaması durumunda, hükümetten belirli bir güvenlik payjıyla ayrılmalarını saÄŸlayan af gibi bazı garantiler de elde edebileceÄŸini ekledi.

"ABD'nin beklediÄŸi gibi senaryoya uymayacaklar, bu gerilimlere yol açacak ve anlaÅŸmanın bozulmasına yol açabilir. Ama tabii ki, bunu en iyi ÅŸekilde ele almaya çalışacaklar, nasıl daha iyi çıkacaklarını ya da gücü koruyup koruyamayacaklarını görmek için. Ama ABD'nin gündemi bu deÄŸil, iktidardan düzenli bir çıkış," dedi.

Puerta Riera ayrıca, Trump'ın artık mevcut Küba rejiminin devrilmesine yol açmayı hedeflediÄŸi gibi dış faktörlerin, Havana ile kritik bir iliÅŸkisi olduÄŸunu vurgulayan Rodríguez'in kalıcılığına yardımcı olabileceÄŸine inanıyor.

"Rodríguez ne derse desin, ABD katılmadan çok önce bir anlaÅŸma yapılıyordu, hiçbir ÅŸey ÅŸans eseri deÄŸil, bu da Silahlı Kuvvetler (FANB) ile ilgili, boÄŸaları kenardan gören biri de var. Tek bir kurÅŸun bile atmadı, Maduro'nun yakalanmasına direnmedi, yabancı bir gücün bu ÅŸekilde bölgeye girmesi onlar için utanç verici olsa da. Ayrıca ülkenin kontrolünü ellerinde tuttuklarını gösterecek bir görev de yok, hain varsa tutuklamadılar, sadece olayların nasıl geliÅŸtiÄŸini gözlemliyorlar," diye vurguladı.

"O zaman göreceÄŸiz. Tarih hainlerin kim olduÄŸunu gösterecek, tarih bunu ortaya çıkaracak. GöreceÄŸiz," dedi Amerika BirleÅŸik Devletleri'nde gözaltına alınan Chavista liderin oÄŸlu Nicolás Maduro Guerra, bir ses kaydında.

En acil senaryo

Puerta Riera ve Alarcón, en acil senaryonun, Rodríguez yönetimi iÅŸbirliÄŸi yapar ve Washington'un kısıtlamaları biraz gevÅŸettiÄŸi ölçüde ülkede belirli bir istikrar dönemi olabileceÄŸi konusunda hemfikirdir.

Åžu anda, Maria Corina Machado ve Edmundo Gonzalez geçiÅŸ denklemine dahil edilmiyor Kredi: Getty Images

ABD, 4 Ocak Pazar günü Karayipler üzerindeki uçuÅŸ kısıtlamalarını kaldırdı, ancak "askeri faaliyetlerin potansiyel riski" konusunda uyarıda bulunmaya devam etti. Avior, Rutaca, Aeropostal ve Venezolana gibi Venezuelalı ÅŸirketler ülke içindeki uçuÅŸların yeniden baÅŸlatıldığını duyururken, Laser Aralık başından beri askıya alınan uluslararası uçuÅŸlarının yeniden baÅŸladığını duyurdu.

«DoÄŸru olanı yapmazsa, muhtemelen Maduro'nunkinden daha yüksek bir bedel ödeyecek," diye uyardı Trump, 4 Ocak'ta The Atlantic dergisine yaptığı açıklamada Delcy Rodriguez hakkında.

Bu Pazar Ä°çiÅŸleri Bakanı Diosdado Cabello, Maduro'yu "kurtaracaklarını" vaat etti, ancak diÄŸer liderlerin etkilenmesi halinde devrimin ilerlemesi gerektiÄŸini söyledi.

"ABD kısıtlama önlemlerini biraz gevÅŸetecek. Bu Rodríguez'e manevra alanı verecek; ÖrneÄŸin, paralel dolar düÅŸmeye baÅŸlayabilir. Bu durumun ne kadar süreceÄŸi ya da devam edip etmeyeceÄŸi bilinmiyor," diye uyardı siyaset bilimci.

4 Ocak'taki konuÅŸmasında, Savunma Bakanı Vladimir Padrino López ülkede yaÅŸamın sürekliliÄŸi çaÄŸrısında bulundu ve yakında okul derslerinin yeniden baÅŸlatılması gerektiÄŸini ve Aralık ayında ara veren verimli faaliyetlerin yeniden baÅŸlatılması gerektiÄŸini vurguladı. FANB'nin iç düzen ve barışı saÄŸlayacağını vurguladı.

"En azından kısa vadede geçici bir istikrar dönemi olacak, belki birkaç haftaya indirgenecek ve bu, Delcy Rodríguez'in verdiÄŸi sözü yerine getirmesi için bir fırsat sunmaya çalışıyor, ama eÄŸer yerine getirmezse ya da iÅŸler akmaya baÅŸlamazsa, elbette dış baskı artar ve muhtemelen ekonomik ve sosyal bozulma nedenleriyle de iç baskı artar ve orada istikrarsızlık dönemine girebiliriz," dedi Alarcón.

Rodríguez'in görüÅŸüne göre, Amerika BirleÅŸik Devletleri'nin rehberliÄŸi sayesinde istediÄŸi tüm valflere sahip olmayacak; bu da son askeri operasyon ve Maduro'nun yakalanmasıyla iktidarda kalanlara çok güçlü bir mesaj gönderdiÄŸini vurguladı. Bu, Chavismo'nun göstermek için bu kadar kararlı olduÄŸu iç uyumu etkileyeceÄŸini de göz ardı etmez.

Beklenen deÄŸiÅŸiklikler

"Çok kısa vadede, temelde büyük baskı altında olacak bir hükümet olacak ve bu, yeni bir Ulusal Seçim Konseyi'nin atanması, bazı bakanların görevden alınması, yeni bakanların atanması ve siyasi deÄŸiÅŸim için koÅŸulları yaratmakla ilgili diÄŸer önlemleri içerebilir," Alarcón bahse girer.

Her ÅŸeyin, üzerinde anlaşılanlara ve yol boyunca gerçekleÅŸen diÄŸer müzakerelere baÄŸlı olacağını vurguladı. Rodríguez yönetimi belirtilen yönde, yani düzenli geçiÅŸ yönünde yürürse geçiÅŸin üç ila altı ay arasında netleÅŸeceÄŸine dair bazı tahminlere ima etti.

"Yetkinin 2024'te seçilen hükümete (Edmundo González ile) devredilmesinin mi yoksa yeni bir seçimle mi devredileceÄŸinin mi yapılacağını görmek gerekecek," diye ekledi Alarcón.

DiÄŸer analistler, 2024 cumhurbaÅŸkanlığı seçimlerinde halk oylamasıyla elde edilen meÅŸruiyete dayanarak, Machado ve González Urrutia liderliÄŸindeki muhalefetin vatandaÅŸ iradesine saygı gösterilmesi için baskı yapmak zorunda kalacağını ve ülkenin istikrarını ve yönetilebilirliÄŸini garanti eden bir plan sunacağını belirtti. Muhalefet lideri, iktidara gelmeye hazır olduklarını garanti etti.

Ayrıca, bu ABD rehberliÄŸi altında tüm siyasi mahkumların serbest bırakılması talep edilip edilmeyeceÄŸi ve ülkede yeni tutuklamalar yapılmayacağı da henüz belli deÄŸil.

Venezuela ,  Delcy Rodríguez ,Maduro